"Hoà bình phải có tính cá nhân trước khi có thể chuyển sang cho những kẻ khác"

HAVANA 20/2/2003 (Zenit.org).- Người chống đối Oswaldo Paya cầm đầu Phong trào Giải phóng Kitô hữu, một sáng kiến hòa bình tại Cuba cổ võ nền dân chủ và bênh vực nhân quyền. Ông Oswaldo Paya tiếp tục làm việc dùng chiếc xe đạp cũ rích như phương tiện di chuyển để cổ võ nhân quyền.


Tên của người chống đối và lãnh đạo Kitô hữu này xuất hiện, cùng với tên của Đức Gioan Phaolo II, nằm trong danh sách 150 người mà Học viện Nobel Norwegian xác định lãnh giải thưởng Hòa Bình Nobel năm nay.

Trong cuộc phỏng vấn này với ZENIT, Paya suy tư về ý nghĩa hòa bình, tiếp sau sự loan báo ông được đề cử

Làm sao ông nhận tin được đề cử lãnh giải Hòa bình Nobel năm nay?


Paya: Tôi biết một số hiệp hội đề nghị tên tôi, và một số nhân vật, trong đó có Vaclav Havel, ủng hộ sự đề cử của tôi. Những người đã đề nghị tôi tại châu America Latin và châu Âu, không biết đích danh tôi, nhưng đúng hơn biết phong trào công dân Cuban, một phong trào hòa bình cực ký khó khăn chúng tôi đang cổ động tại Cuba.

Cuba đã có một truyền thống của những thay đổi hung bạo. Hòa bình tại Cuba là quan trọng cho hòa bình tại châu America. Dầu sao, tôi không phải đơn độc trong cố gắng này, đúng hơn tôi ở trong một phong trào lớn lựa chọn con đường hòa bình dầu giữa sự đàn áp bạo tàn.

Chính ngày đó chúng tôi đã tố cáo sự bất công xúc phạm đến hai người bạn bị đánh và bị bắt. Họ nói với chúng tôi rằng những người gát giam giữ họ bắt họ cầm khi giới, bởi vì cuộc cách mạng chỉ có thể đẩy xa bằng máu. Chúng tôi không muốn sự áp đặt bằng bạo lực và sự chết. Đó là lý do tại sao chúng tôi không đồng ý với khẩu hiệu "chủ nghĩa Xã hội hay là Chết."

Phần thưởng của giải Nobel có ý nghĩa gì cho cá nhân ông và cho quốc gia Cuba?

Paya: Tôi không tự hào ở mức độ cá nhân. Chương trình Varela là một chiến dịch quốc gia nơi tôi làm việc với gia đình tôi. Vợ tôi, các anh em tôi, tất cả gia đình tôi, như tôi, đã hiến mạng sống mình đề hoàn thành một thay đổi hòa bình tại Cuba. Điều này khó lắm, khi anh bị bắt bớ, cô độc, và khi thực tế Cuban xem ra bị bóp méo đến thế.

Khi tôi đi qua châu Âu đễ lãnh phần thưởng Sakharov từ Quốc hội châu Âu, tôi thấy rằng ở đó, cũng vậy, nhiều người thấy Cuba như là một sự chạm trán giữa cánh hữu và cánh tả. Tôi muốn họ thấy chúng tôi như 11 triệu người "có quyền theo cánh hữu."

Hòa bình có ý nghĩa gì cho ông và phải làm gì để có hòa bình?

Paya: Hòa bình trước hết phải được định nghĩa trong phạm vi linh hồn và con tim người ta. Hòa bình phải công nhận phẩm giá người ta.

Tôi khám phá phẩm giá đó trong đức tin, mặc dầu tôi không nói rằng những kẻ không có đức tin cũng không có phẩm giá thuộc quyền tự do của con cái Chúa. Quyền tự do của họ quá lớn nên họ không nhận ra nó. Hoà bình phải nhận biết mình đang làm điều lành, tình yêu tha nhân là nền tảng hòa bình.

Trong một mức độ cá nhân hơn, sự bình an của Chúa đối với tôi là lý do và nguồn mạch của mọi sự bình an cho gia đình tôi, cho con cái và bạn hữu tôi. Đó là lý do, khi anh hỏi tôi về một phần thưởng hoà bình, tại sao tôi nghỉ--mặc dầu tôi đọc sách Thánh mỗi ngày, tôi không dám trưng những câu--đến câu này, "Vinh danh Thiên Chúa trên trời cao, và bình an dưới thế cho loài người." Vinh quang dành cho Thiên Chúa trên trời cao, và dưới thế bình an được loan báo như là một ơn gọi của con người.

Những nét đặc trưng của hòa bình trong mức độ xã hội là gì?

Paya: Trên mức độ xã hội, hoà bình phải công nhận một người anh em trong kẻ khác, bên kia văn hóa,chủng tộc. . .Có nhiều lãnh vực sự sống được coi như là những lãnh vực hoà bình, nhưng thực là những lãnh vực xung đột.

Tôi tưởng là vì người khác không được công nhận như anh em, với mỗi người có quyền hạnh phúc. Hòa bình, ở giai đoạn thứ nhất, có tính cá nhân, rồi sau đó chuyển sang qua các cấu trúc.

Hoà bình phải liên quan với công lý. Không có hòa bình nơi nào một đa số bị kết án sống bên lề hay chịu cảnh khó nghèo, hay là nơi một số nhỏ bị loại trừ, hậu quả của tính ích kỷ.

Tính ích kỷ lúc đó trở thành hệ thống và thấm nhiễm hệ thống. Nhưng chiến tranh luôn luôn là một con đường sai quấy cho một giải pháp. Chiến tranh không bao giờ là giải pháp cho một vấn đề. Nếu chiến tranh là giải pháp, thì bạo tàn đắc thắng .

Trong Phong trào Giải phóng, chúng tôi không thích nói về một "cách thức" hòa bình nhưng về sự chọn lựa hòa bình, chọn lựa một con đường con đường đó cũng là một mục đích bởi vì, từ lúc người ta chọn lựa con đường hòa bình, người ta được giải phóng khỏi bạo tàng trên hai phương diện: Người ta không khuất phục bạo tàn và người ta không hành động với bạo tàng.

Cuộc gặp mặt mới đây của ông với Đức Thánh Cha, một ứng viên khác của Giải Hòa bình Nobel , cuộc gặp mặt đó có ý nghĩa gì cho ông?

Paya: Cuộc gặp mặt của tôi với Đức Thánh Cha là rất đặc biệt bởi vì tôi có khả năng thấy ngài trong một chuyến đi kéo dài suốt 24 tiếng.

Tôi không được gặp riêng ngài.Tôi đã lãnh phép lành của Ngài. Tôi đã hôn tay của con người bằng thịt và máu đã hy sinh chính mình vì Dân Chúa, và điều đó hoàn toàn đầy ý nghĩa đối với tôi, mặc dầu tôi không biết Đức thánh Cha có biết đó là một người lãnh đạo Phong trào Giải phóng Cuba quì gối trước mặt ngài.

Cho tới bây giờ tôi không nói với ai về điều này, nhưng ý tưởng của Đức Thánh Cha là một nguồn mạch kiên định linh hứng cho Phong trào Giải phóng. Đức Giáo hoàng nói cách quân bình về tất cả mọi hình thức áp bức và không chỉ về một sự nào.

Điều này lưu ý chúng tôi rất sớm. Dầu sao, mối liên lạc của tôi với Giáo hội không có tính chính trị, nhưng với tư cách một người con Giáo hội. Tôi đã không bỏ Giáo hội giữa cơn bắt bớ. Chúng tôi nổi lên như một phong trào tại Cuba bởi vì chúng tôi bênh vực quyền tự do con cái Chúa. Tất cả những nghịch cảnh này hiện diện trong tôi khi tôi thăm viếng Đức Thánh Cha.