Lãnh đạo Huynh Đoàn Thánh Piô X đã thẳng thừng bác bỏ nhận xét cho rằng tự sắc cho phép sử dụng rộng rãi thánh lễ tiếng La Tinh có thể dẫn đến một sự hòa giải Giáo Hội.

Trong một lá thư gởi đến các tín hữu thuộc Huynh Đoàn Thánh Piô X, Giám Mục Bernard Fellay viết rằng “chẳng có gì thay đổi thực sự” với việc Tòa Thánh đưa ra tự sắc Summorum Pontificum, vì tự sắc này không hề đề cập đến những vấn đề then chốt mà phong trào Lefevbre đưa ra khi ly giáo vào năm 1986.

Theo Giám Mục Fellay, vấn đề căn bản gây cản trở cho việc trở lại với Rôma là vấn đề đức tin. “Vấn đề Phụng Vụ không phải là vấn đề chủ yếu, nó nảy sinh như một biểu hiện của sự thay đổi đức tin” trong Công Đồng Chung Vatican II. Theo ông, giáo huấn của Công Đồng Chung Vatican II đã đưa ra những thay đổi “sâu sắc, cách mạng” trong giáo huấn của Giáo Hội trong khi đưa ra “một nghi lễ Phụng Vụ mới và cả một hình thái tồn tại mới của Giáo Hội trên thế giới”.

Giám Mục Fellay đặc biệt phàn nàn rằng giáo huấn của Công Đồng Chung Vatican II mở đường cho một nhận thức mới về quan hệ giữa Giáo Hội Công Giáo và các đức tin khác. Ông lên án công thức được dùng trong hiến chế Lumen Gentium (Ánh Sáng Muôn Dân) theo đó Giáo Hội của Chúa Kitô “tồn tại trong” (subsists) Giáo Hội Công Giáo [theo Giám Mục Fellay, cần phải nói rằng Giáo Hội của Chúa Kitô là Giáo Hội Công Giáo]. Giám Mục Fellay cũng lên án điều mà ông gọi là một nhận thức mới về tự do tôn giáo do Công Đồng Chung Vatican II đưa ra.

Giám Mục Fellay đã đưa ra những quan ngại về tín lý trên đây để đi đến một kết luận dứt khoát rằng Huynh Đoàn Thánh Piô X “không thể ký một hiệp định nào” với Tòa Thánh. Ông cũng nói thêm là hiện nay vẫn có nhiều giáo phận trên thế giới không cho thi hành tự sắc thánh lễ tiếng La Tinh thành ra các tín hữu Huynh Đoàn Thánh Piô X cần hy vọng một cách dè dặt.

Cuối cùng Giám Mục Fellay nói rằng tự sắc Summorum Pontificum đem lại một số hy vọng nhưng thời điểm cho sự hòa giải thì vẫn còn xa mờ.

Nhiều quan sát viên cho rằng phản ứng mạnh mẽ của Giám Mục Fellay thể hiện một sự lúng túng trước sự tan rã gần đây của Huynh Đoàn Thánh Piô X. Trong cuộc phỏng vấn dành cho báo Quan Sát Viên Rôma (L'Osservatore Romano), công báo của Tòa Thánh, Đức Hồng Y Dario Castrillon Hoyos cho biết tự sắc Summorum Pontificum đã đưa nhiều người trở lại. Ngài đã đơn cử trường hợp một nhóm 30 nữ tu dòng kín thuộc Trung Tâm Tĩnh Tâm Chúa Giêsu Linh Mục tại Tây Ban Nha “đã được công nhận và bình thường hóa” bởi Ủy Ban Giáo Hội Chúa (Ecclesia Dei) do Đức Hồng Y làm chủ tịch. Ngài cũng cho biết là có một số trường hợp khác nữa tại Pháp, Hoa Kỳ, Đức đang xem xét tiến trình hiệp nhất với Giáo Hội.

Tưởng cũng nên nói thêm Ủy Ban Giáo Hội Chúa (Ecclesia Dei) được thành lập năm 1988 có mục đích phối hợp những chương trình mục vụ nhắm tới những người Công Giáo theo phụng vụ cũ mà tiêu biểu là nhóm Huynh Đoàn Piô X do đức TGM người Pháp Lefebvre thành lập.

Đức Hồng Y nhấn mạnh rằng vạ tuyệt thông được Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II ban hành năm 1988 chỉ có hiệu lực trên Tổng Giám Mục Marcel Lefebvre và 4 vị Giám Mục do Đức Cha Lefebvre truyền chức trái phép. Những linh mục theo các Giám Mục này “chỉ bị treo chén” và như thế thánh lễ do họ cử hành “không chút nghi ngờ gì là thành sự (valid) nhưng không hợp luật (licit)”. Những tu sĩ nào theo ly giáo này cần phải được Tòa Thánh công nhận như trong trường hợp 30 nữ tu nêu trên.

Đức Hồng Y cho biết thêm là bên cạnh việc trở lại theo nhóm, Ủy Ban Giáo Hội Chúa đã nhận được nhiều thư từ, điện thoại.. của các cá nhân các linh mục, tu sĩ và anh chị em giáo dân trong nhóm Huynh Đoàn Thánh Piô X hỏi thăm về tiến trình hòa giải; cũng như nhiều lời ngợi khen Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI đã cho sử dụng thánh lễ tiếng La Tinh cách rộng rãi.

Theo Đức Hồng Y Castrillon, việc sử dụng Phụng Vụ trước Công Đồng Vatican II “không có nghĩa là quay lại quá khứ nhưng là một vấn đề tiến bộ” vì điều đó đem lại cho Giáo Hội Công Giáo sự phong phú của hai hình thức Phụng Vụ.

Dịp này Đức Hồng Y Castrillon minh xác rằng mọi linh mục đều có thể cử hành thánh lễ tiếng La Tinh mà không cần phải xin phép vị Giám Mục bản quyền.

“Nhiều vị đã xin phép, như thể đây là một hình thức nhân nhượng hay ngoại lệ. Nhưng không cần phải như thế”.

Theo Đức Hồng Y Castrillon, “đã có những khó khăn thực tiễn” gây trở ngại cho việc chấp nhận tự sắc này rộng rãi trên thế giới. Tuy nhiên, khi được hỏi về những chỉ trích của một vài Giám Mục đưa ra gần đây về tự sắc này, Đức Hồng Y cho rằng đó chỉ là “tranh cãi nẩy sinh từ sự thiếu hiểu biết”. Đức Hồng Y cho biết ủy ban của ngài đang soạn thảo những chương trình cung cấp thông tin cho hàng giáo sĩ để đánh tan những hiểu nhầm.