Bênêđictô XVI, vị giáo hoàng gây những bất ngờ

(Bình luận của báo National Catholic Register)

Chuyện như thế này, bây giờ, bất cứ ngày nào cũng có thể xảy ra: Một tín hữu Trung quốc thuộc Hội Công giáo Yêu nước có thể tham dự thánh lễ cử hành bằng La ngữ thời tiền công đồng Vatican 2 được cử hành do một linh mục Trung hoa thuộc Hội Công giáo Yêu Nước có hiệp thông đầy đủ với Toà thánh Roma; và rồi ngồì nghỉ mệt tại công viên, đọc cuốn sách mới viết của tác giả “Joseph Ratzinger”, người bây giờ thường viết sách dưới một tên mới: Giáo hoàng Bênêđictô XVI.

ĐGH Beneeđictô đang nghỉ Hè tại Bắc Ý

Sau một năm ngài ở ngôi vị giáo hoàng, nhiều nhà bình luận nghĩ rằng Đức Thánh Cha Bênêđictô hình như đã không làm gì nhiều lắm, và vì bị gò bó trong đường lối truyền thống nên ngài không tạo được những điều bất ngờ. Bây giờ thì không còn ai nghĩ như vậy nữa.

Đức Thánh Cha đã phá vỡ một số tiền lệ, theo đường lối không ai tiên đoán được.

Trước đây chúng tôi đã giải thích cách thức Đức Thánh Cha Bênêđictô vươn đôi tay tìm tới các tín hữu Công giáo Trung quốc, những người đã lựa chọn đi theo Hội Công giáo Yêu nước trong thời Giáo hội tại quốc gia này bị bách hại. Đức Thánh Cha đã tiến tới với họ một cách rất cẩn trọng, nhằm vinh danh đúng đắn những người Công giáo đã luôn trung thành với Giáo hội Roma.

Hôm nay chúng tôi đề cập đến cách thức Đức Thánh Cha Bênêđictô lại vươn tay tìm tới các tín hữu Công giáo yêu mến thánh lễ cử hành bằng La ngữ thời xưa. Bây giờ ngài cho phép thánh lễ Latinh được cử hành bất cứ nơi nào giáo dân và linh mục ưa chuộng nghi lễ đó.

Hướng về tín hữu Công giáo Trung hoa, hủy bỏ các chỉ thị trước đây về Trung quốc của Tòa thánh Vatican, việc làm của Đức Thánh Cha có thể được coi là một hành vi cấp tiến. Hướng về các tín hữu Công giáo ưa chuộng thánh lễ thời công đồng Triđentinô là ngài đi ngược về quá khứ của Giáo hội và có thể được coi là một bước đi trở về truyền thống. Nhưng cuốn sách Đức Giêsu người miền Nazareth của Đức Thánh Cha thì lại chứng tỏ rằng Giáo hoàng Bênêđictô chẳng cấp tiến cũng chẳng truyền thống chút nào.

Đây là cuốn sách không có tiền lệ. Đức Thánh Cha cho xuất bản hồi tháng 4 năm nay, ký tên chính thức của ngài trước khi lên ngôi giáo hoàng (Joseph Ratzinger), nhấn mạnh đó không phải là một tác phẩm huấn quyền. Từ xa xưa trong lịch sử Giáo hội chưa có vị giáo hoàng nào đã làm như thế.

Trong tác phẩm này, ngài chân thành nói về những lối giải thích Kinh thánh của các phe phái khác nhau đã đưa Giáo hội đến chỗ chệch đường. Nhưng những học giả mà ngài đi theo lại không nhất thiết là các vị được những nhà tư tưởng thuộc trường phái Công giáo thời xưa ưa chuộng.

Cuốn sách có khả năng đưa ra những khẳng định làm ta ngạc nhiên, nếu coi như phát xuất từ một vị giáo hoàng, chẳng hạn như khi ngài nói về sự bất mãn một số người có thể cảm thấy liên quan đến việc Đức Kitô hứa cho ta một vương quốc nhưng lại trao ban cho ta hội thánh chẳng hạn.

Những cây nến kỉ niệm mang hình ĐGH Benedictô tại làng Maria Luggau

Quan điểm của Đức Thánh Cha tưởng chừng giống như một điều thần bí, nhưng không nhất thiết như vậy.

Viễn ảnh của Đức Thánh Cha Bênêđictô không phải về lòng khao khát mong khôi phục lại vẻ huy hoàng của Giáo hội thời xưa, hoặc về sự đồng cảm dễ dàng với một phe này hoặc một phái kia trong Giáo hội hiện tại. Ngài biết rằng quá khứ không huy hoàng như đôi khi chúng ta vẫn muốn nhớ tới, và Giáo hội vĩ đại hơn điều bất cứ một phe phái nào có thể tưởng tượng.

Mà thực ra, những hoạt động chính yếu đó của ngài tất cả đều cùng quy về một mối: chúng đều nỗ lực tạo dựng sự hiệp nhất bằng tình yêu.

Chúng ta thường nghe nói đãi bôi về sự hiệp nhất. Thường thì, khi chúng ta đề cao “hiệp nhất”, điều chúng ta thực tâm muốn là tất cả mọi người phải làm điều ta muốn họ làm, dù ít dù nhiều. Nhưng khi hiệp nhất đòi buộc ta bỏ qua những mối nghi hoặc vô căn cứ, đòi buộc ta buông thả hoàn toàn những người thường chống đối ta, thì chúng ta lại mất đi hứng khởi về sự hiệp nhất.

Đức Thánh Cha Bênêđictô có một mối cam kết cho sự hiệp nhất sâu xa và phong phú hơn.

Đức Thánh Cha Bênêđictô đưa ra hành động táo bạo và quyết định khi đón mời người tín hữu Công giáo Trung hoa và người Công giáo yêu chuộng Thánh lễ bằng La ngữ trở về cùng một đoàn chiên. Quyết định của ngài sẽ có thể tạo ra một số khó khăn về phụng vụ và thủ tục hành chánh trong đoản kỳ, nhưng sẽ chuẩn bị một cách tốt đẹp nhất cho tương lai của Giáo hội bằng phương thức tối đa hoá những nguồn chuyển tải các nhiệm tích đến cho các linh hồn.

Và chìa khóa của nỗ lực vận động sự hiệp nhất nơi Đức Thánh Cha là tác phẩm Đức Giêsu người miền Nazareth của ngài. Chúng ta có thể bị rơi vào bẫy nếu nghĩ rằng Giáo hội là một cơ chế khổng lồ nhằm điều hành các hoạt động sùng kính đạo đức theo tôn giáo. Nếu chúng ta nghĩ như vậy về Giáo hội thì các nỗ lực của Đức Thánh Cha nhằm đến hiệp nhất càng gây ra thêm nhiều rắc rối hơn.

Nhưng Đức Thánh Cha Bênêđictô nghĩ về Giáo hội như là nhiệm thể của Đức Kitô. Nỗ lực vận động sự hiệp nhất của ngài là những nỗ lực nhằm gìn giữ sự vẹn toàn của nhiệm thể đó – và để bảo đảm rằng Giáo hội hành động như là khí cụ bình an của Đức Kitô nơi trần thế.

Nếu người con thần thánh của Chúa Cha sinh hạ làm một hài nhi, thành trẻ thơ, thành nạn nhân gánh chịu tội lỗi để cứu độ chúng ta, thì chắc chắn chúng ta có thể vươn tay vói tới những người Công giáo bất mãn vì các biến cố xảy ra trong thế kỷ vừa qua mà mở rộng hoạt động của Người đến cho mọi người.

Lúc nào Thiên Chúa cũng tràn đầy những điều bất ngờ làm ta kinh ngạc. Ta cũng không nên ngạc nhiên khi thấy vị giáo hoàng – “người thợ khiêm tốn làm vườn nho của Chúa” – cũng có một số điều bất ngờ như thế.