Một sự tự kỷ luật về phía các nước tân tiến nhất buộc phải có

Nhân dịp thương đỉnh Johannesburg, Cha Damien Le Douarin, Thư ký Ủy ban xã hội của Hội đồng Giám mục Pháp trình bày bản Tuyên ngôn các giám mục Pháp về sự tôn trọng thiên nhiên trên Web site của Hội Đồng Giám Mục Pháp (http://www.cef.fr). Các giám mục đề nghị phải có hành động ở mức độ cá nhân và trong xã hội dân sự và chính trị. Chúng ta mượn đất của con cái chúng ta, cha Douarin nhấn mạnh.

Bản Tuyên ngôn Ủy ban xã hội của các giám mục Pháp được phổ biến qua báo Centurion, le Cerf và Fleurus-Mame (40 trang). Trước bản tuyên ngôn là bài mở đầu có chữ ký của Đức cha Olivier de Berranger, Chủ tịch Ủy ban xã hội, và tiếp sau có nhiều phụ bản gòm các thánh vịnh, kinh nguyện và một văn bản của Pax Christi-Pháp đã tích cực cộng tác soạn thảo bản tuyên ngôn.

Bắt buộc các nước tân tiến nhất phải tự kỷ luật, cha Douarin đã viết, khi trưng dẫn câu này của Đức Gioan Phaolô II: Điều không công bằng là một thiểu số những người ưu tiên tiếp tục tích chứa những của cải dư thừa đang khi phung phí những tài sản sẵn có, còn số đông người sống trong những điều kiện khốn cùng, trong mức độ sống thấp nhất.

Trình bày

Những ngày cuối cùng thế kỷ 20 được làm rõ nét bằng hai biến cố đánh dấu xứ sở chúng ta. Một đàng, 21 năm sau biến cố mắc cạn tàu Amoco Cadiz, một thủy triều đen mới, gây nên do sự đắm chìm chiếc tàu chở dầu Erika, đã làm ô nhiểm 400 cây số bờ biển đại dương, khiến phải ngưng các sinh hoạt của một số lớn ngư phủ, người nuôi hàu, chuyên viên nghề du lịch và kéo theo cái chết của hàng ngàn con chim, bị dính dầu mazút. Đàng khác, một cơn bảo tố, được cho là ngoại lệ, làm cho hơn 80 người chết và gây những thiệt hại rất lớn. Có phải là điều rủi ro của một hiện tượng đã luôn hiện hữu? Có phải là hậu quả của một cuộc đốt nóng không khí do ảnh hưởng nhà kính? Dù sao cũng vẫn là nền văn minh kỷ thuật chúng ta một lần nữa khám phá ra sự mỏng giòn lớn của nó và sự mỏng giòn của hành tinh chúng ta.

Bản Tuyên ngôn mới đây của Ủy ban xã hội của các giám mục Pháp, với tiêu đề Sự tôn trọng tạo vật, nhắc cho mọi người tầm quan trọng các vấn đề môi trường. Không rơi vào thuyết tai biến vô ích, tình thế bắt buộc phải nhận thấy rằng thế kỷ 21 mà chúng ta đang đi vào phải đương đầu với nhiều thách đố lớn. Không phải chúng ta xử sự như những tên ăn cướp gây thiệt hại cho các thế hệ đi sau chúng ta hay sao ? (n. 2).

Sức nặng của gia sản

Bởi vì nó đã dành vị trí hàng đầu cho ngắn hạn, cho chủ nghĩa sản xuất muốn kiếm những sản phẩm tức thì (n. 4), thế kỷ 20 chỉ trối lại chúng ta những thực hiện lớn của nó mà thôi. Nhiều chất thải nguyên tử hay những chất độc không được loại trừ hay loại trừ không hết. Những kim khí nặng và những ô nhiễm hóa học (thuốc giết sâu bọ, phân bón...) chất chứa trong lòng đất, trong những lớp đất và đại dương... (n. 4).

Trong vòng thế kỷ 21, những sức ép trên môi trường sẽ còn tăng do sự kiện dân số thế giới gia tăng rõ rệt và do sự phát triển cần thiết những xứ thuộc thế giới thứ ba. Điều này cho thấy trước một sự thiếu nước uống, là nguồn gốc những xung đột tiềm tàng trong nhiều nơi hành tinh, sự thiếu những tài nguyên khác, ảnh hưởng nhà kính, sự hoang - mạc hóa nhiều vùng đất, và nhiều hình thức ô nhiễm.

Người ta nói về một sự cách mạng thứ ba công nghiệp, cách mạng công nghệ học sinh học và những công nghệ học thông tin: những công nghệ đó có thể cung cấp những tiện lợi mới mẻ để quản lý môi trường, nhưng cũng làm xuất hiện những cái rủi ro mới. Hậu quả sẽ thế nào ? Đã xuất hiện những âu lo về công nghệ học sinh học, về tài sinh sản, về sự vô tính, về những cơ thể bị thay đổi về mặt di truyền (OGM) (n. 6).

Tôn trọng thiên nhiên

Những quyền chính trị đã bắt đầu phản ứng các vấn đề này, cách riêng trong khuôn khổ những Hội nghị Stockholm (1973) và Rio de Janeiro (1992), những hội nghị này công nhận và thông qua quan điểm phát triển lâu bền và nguyên tắc phòng ngừa. Các Giáo hội cũng làm vậy cách riêng trong những cuộc hợp đại kết tại Bâle (1989) và tại Graz (1997).

Tính đặc thù kitô hữu là qui chiếu về tạo vật: Tất cả xúc phạm tới tạo vật là một sự sỉ nhục đối với Đấng Tạo hóa (Cardinal Villot-1971).
Cho nên bản tuyên ngôn của Ủy ban xã hội của các giám mục Pháp kêu mời những người công giáo duyệt xét lại thần học của mình về tạo vật.

Thái độ cơ bản đối với tạo vật trước hết không phải là một thái độ quản trị không giữ gìn ý tứ, nhưng thái độ tôn trọng.

Con người phải coi mình như viên quản lý và người làm vườn: Con người không phải chủ nhân tuyệt đối của tạo vật. Nếu con người có quyền sử dụng tạo vật, thì không có quyền lạm dụng. Con người phải là người quản trị và quản lý tạo vật có trách nhiệm (n. 12).

Sau hết, con người được kêu gọi vượt quá thái độ vị lợi đối với tạo vật, đặt một máy hảm cho cuộc chạy vô độ tới cái luôn hơn nữa: con người phải quân bình hành động và chiêm ngưỡng. Một sự cải thiện thực sự là cần thiết ngõ hầu biết được vẻ đẹp tạo vật và bảo toàn lợi ích chung của toàn nhân loại (n. 14).

Một hành động phải thực hiện hai chiều:

Cuộc sống cá nhân

Mổi người được kêu gọi suy nghĩ lại cách cơ bản những tập quán sống của mình, về lương thực- tính thanh đạm, tính chừng mực- về những phương tiện chuyên chở, về những mua sắm các thiết bị... (n. 16). Một sự tự kỷ lục về phía các nước tân tiến nhất là điều bắt buộc: Điều không công bằng là một số nhỏ ưu tiên tiếp tục tích trữ những của cải dư thừa đang khi phung phí những của cải sẵn có, còn số đông người thì sống trong những điều kiện khốn cùng, với mức sống thấp nhất (Gioan Phaolô II).

Trong xã hội dân sự và chính trị

Chính tại đó mà những tiến bộ hay những đổi mới quyết định có thể sinh ra về mặt chuyên chở công cộng, quy hoạch đô thị, quản lý các tài nguyên, xử lý nước và rác... Chính tại đó mới có thể cho môi trường chỗ cần thiết nó đáng có (18)

Như Antoine de Saint-Exupéry viết rất đúng: Chúng ta không thừa hưởng đất của tổ tiên chúng ta, chúng ta mượn đất của con cái chúng ta.

P. Damien Le Douarin

Thư ký Ủy ban xã hội